E- TAŞITLAR VE SÜRÜCÜLERİN ETKİSİYLE MEYDANA GETİRİLEN KİRLİLİK VE ALINACAK TEDBİRLER

1) HAVA KİRLİĞİ

Hava insanların hayatlarını idame ettirebilmeleri için gerekli en önemli yaşam kaynağıdır. Bir günde 12240 TL. hava teneffüs ederiz. Temiz hava içerisinde %78 azot, %21 oksijen % 1,03 diğer gazlar ve % 0,03 oranında karbondioksit gazı vardır. Havayı kirletmek bu oranları bozmak demektir.

Hava kirlenmesi:
Hava kirlenmesi atmosferdeki kirleticilerin ve bunların çeşitli birleşimlerinin insan, bitki, eşya ye estektik unsurlara zarar verebilecek mertebeye ulaşması ile oluşmaktadır. Bu kirleticiler başlıca duman, is,toz, muhtelif gazlar, kimyasal maddeler ile atmosferde bulunan ve doğal biçimde veya insan faaliyetleri sonucu oluşan diğer maddeler şeklinde sıralanabilir. Taşıt egzozlarından çıkan zehirleyici gaz ve dumanların havayı kirletme oranı %65-77 arasındadır. Karbonmonoksit gazının havayı kirletme oranı % 80’dir. Bir otomobil yılda ortalama havaya 1 (bir) ton kirletici verir. Taşıtlar yavaşlama hali ve rölantide daha çok karbonmonoksit çıkarır. Bakımlı bir araçtan yaklaşık olarak % 15 oranında yakıt tasarrufu sağlanır, bu durum. hem ekonomik yönden birey ve ülke için önemli, hem de kirlilik üzerinde azalmalar dolayısıyla insan, bitki ve hayvan sağlığı açısından önemlidir.

Sera etkisi:
Petrol ve taş kömürü gibi fasıl yakıtlarının yakılması ve diğer toz gibi madde atıklarının havaya karışmasıyla beraber atmosferde bulunan karbondioksit (C0 2)Azot oksitler (Nox), Metan (CH4,)Ozon(03) ve Kloroflora karbonlar (CFC) ve subuharları yerkürede sera etkisi göstermektedir. Sıra, etkisi gaz oranlarının artmasıyla beraber doğal dengenin bozulmasına ve insanlar aleyhine olumsuz bir hal almasına neden olmaktadır. Bu durum; insanlar, özellikle çocuklar üzerinde kalp damar hastalıkları, bronşit, astım, merkezi sinir sistemi rahatsızlıklarına sebep olmaktadır.

Asit Yağmurları:
Araçların egzozlarından çıkan dumanlar, ev ve fabrika bacaların don çıkan katı ve sıvı fosil yakıtları havaya karışaşarak su buharı ile birleşirler Bu birleşme neticesinde, sülfürik, nitrik asitler ve diğer bazı zararlı elementler su buharı yolu ile ast yağmurları olarak yer yüzüne yağmaktadır.

• Asit yağmurları yer yüzündeki akarsu, göl ve Denizlere karışarak su içinde yaşayan canlı türlerini zehirlemekte ve hatta toplu ölümlere neden olmaktadır.

• Asit yağmurları bitkiler üzerine yağarak gelişmelerini engellemekte ömürlerini kısaltmakta ve toplu olarak yok olmalarına neden olmaktadır.

• Asit yağmurları toprağa yağarak bitki temel besin maddelerini önemli zincirini oluşturan; Azot (N), Fosfor (P), Potas (K), ‘Kalsiyum (Ca), Manganezyum (Mg) ve Sodyum (Na), gibi elementlerle birleşerek bitkilerin büyümelerini durdurmakta ve toprağın çoraklaşmasına neden olmaktadır. Atmosferdeki serbest havada bulunan kuru asitlerde solunum yolu hastalıklarına neden olmaktadır.

Araçların (Taşıtların) havayı kirletmeleri ve Araçlardaki katalitik konvektörler

Katalitik konvektörler egzoz gazının çıkışından bir önce egzoz sistemine yerleştirilmiştir. Katalitik konvektörün içerisinden geçmek zorunda olan egzoz gazları bu tertibata hidrokarbon ve karbon monoksit bileşiklerini bırakmaktadır. Buda egzozdan çıkan hava kirliliğini önemli ölçüde azaltmaktadır.

a) Bakımı Yapılmamış Araçların Fazla Yakıt Yakması;

Bakımı yapılmamış Araçlarda yakıt sarfiyatı artacak ve araç egzozundan daha fazla duman havaya karışacaktır. Araç rölantideyken egzozdan çıkan karbonmonoksit gazı % 3.5, hareket halindeyken % 4,5 oranında olmalıdır. Bakımsız araçlarda bu oranlar yükselmektedir Motorun fazla yakıt yakması; Motor çekiş gücünün azalmasından, egzozdan çıkan kötü koku ve dumandan ,egzoz borularının isli olmasından ve aşırı gürültü çıkarmasından anlaşılmaktadır.
Aracın Fazla Yakıt Yakmasının Sebepleri

1-Motora bağlı sebepler

Benzinlilerde; Dizellerde;

• Karbüratör ayarları bozulmuştur
• Yakıt pampası ayarsızdır
• Karbüratör ayarları bozulmuştur.
• Hava ve yakıt filtreleri
• Hava Filitresi fazla kirlidir. fazla kirlidir.
• Ateşleme sistemi ayarsızdır.
• Enjektörler ayarsızdır
• Egzoz kanalları tıkalıdır.
• Motorun ömrü azalmıştır.

2- Araca bağlı sebepler

• Fren oyarlarının sıkı olması
• Ön düzen ayarlarının bozuk olması
• Lastikler aşınmış olması
• Araca aşın yük ve yolcu alınması
• Lastik hava basınçlarının normal değerde olmaması.

3-Sürücüye Bağlı Sebepler

• Araçların bakımlarının belirten kilometre veya süresi içinde yaptırılmaması
• Vites seçimlerinin uygun yapılmaması.
• Rölantide gereksiz yere araç çalıştırılması.
• Sinirli, aceleci olunması ve ani duruş, kalkış yapılması.
• Aşırı hız yapma tutkusu.

Araçların fazla yakıt yakmalarına sebep olmaktadır. Sürücüler araçlarının fazla yakıt yakmasını önlemek için bakımlarını belirtilen km ve çalışma zamanı geçirmeden uygun şekilde yapmalı veya yaptırmalıdırlar. Böylece araç sürücüleri hem kendinden başka çevrede yaşan kimselere, hem de çevreye ve araçlarının ömürlerine katkıda bulunacaklardır.

4- Motora bağlı sebepler

• Hava filtresinin tıkalı olması.
• Yakıt donanımının arızalı veya ayarsız olması
• Ateşleme sisteminin arızalı veya ayarsız olması.
• Egzoz sisteminin arızalı veya tıkalı olması.

b) Temiz Olmayan Yakıt Kullanılmasının Zararları;

temiz olmayan yakıtın kullanılması araçlarda ve çevrede bir takım

olumsuz etkiler yaratmaktadır. Araç egzozundan yanmamış veya kötü yanmış gazlar çıkmakta araca ve yoldan faydalanan kişilere zarar vermektedir.

İyi Bir Yakıtta Aranan Özellikler;

• Çalışma sırasında vuruntu yapmamalı,
• Yanma özelliği ve kalitesi yüksek olmalı,
• Benzinlilerde uçucu özelliği yüksek olmalı,
• Oktan sayısı yüksek olmalı,
• İçerisinde kurşun ve kükürt oranları düşük olmalı,
• Ateşleme sırasında yüksek yanma özelliğine: sahip olmalıdır.

Özellikle günümüz koşullarında akaryakıtın rafineriden çıkmasından sonra haksız kazanç sağlamak amacı ile bazı kişiler akaryakıtlara su ve diğer kimyasal katkılar karıştırmaktadırlar. Bu da, araçlardan kötü ve yanmamış egzoz gazlarının çıkmasına araç motorlarının gürültülü çalışmasına, motor ayarlarının bozulmasına, araçların arızalanmalarına neden olmaktadır.

Bunun için akaryakıt alırken katkısız, bilinen, sağlam, güvenilir istasyonlardan alınmasına özen gösterilmelidir

c) Trafik Yoğunluğunun Kirliliğe Etkisi

Trafik yoğunluğunun önlenmesi için zamandan ve yakınan tasarruf sağlamak amacıyla sık sıkışan güzergahlar ve kavşaklar yarine, varsa alternatif güzergahlar ve kavşaklar seçilmeli, zaruri olmayan durumlarda araç kullanılmamalı ve toplu taşıma araçları tercih edilmelidir. Duraklama sırasında arkadan gelen trafik sıkıştırılmamalı arkadan gelen araçlar için uygun geçiş bırakılmalı ve akan trafik engellenmemelidir. Park ederken veya park yerinden çıkarken; park etmenin yasak olmadığı uygun park yerleri seçilmeli, en az manevra yapılmalı ve. Diğer araçların park yerinden çıkmasına veya park etmesine uygun gelen nişlik bırakılmalı, araç gereksiz yere rölantide çalıştırılmamalıdır. Sürücülerin gereksiz olarak sinirli ve aceleci olmaları; uygun vites seçmemeleri, sık ve ani duruş kalkış yapmaları, trafik akışına engel olacağından, bu tür davranışlardan kaçınılmalıdır.